Het Raretijdenkabinet

Wat we op z’n minst absoluut zeker weten is dat één plus één twee is’, verkondigt de gastspreker op het geïmproviseerde podium met een laatste hoop en zucht.’ Het gehele zaaltje uit verbaal en hoofdschuddend ‘Neeeee.’ Behalve één man, die met open mond rond zich kijkt en beseft dat hij half heeft zitten slapen.

Die man ben ikzelf. Onder aandringen van mijn enige dochter, waarvan haar lange arm blijkbaar vanuit Manhattan tot in Antwerpen reikt, heb ik mij ingeschreven voor een gehele week van workshops onder de niks-en veelzeggende noemer: ‘Het Raretijdenkabinet’. Deze volgepropte vijfdaagse van voordrachten, interactiegroepen en één-op-één-sessies richt zich op de verdwaalde burger. Mensen van alle leeftijden (hoewel als ik nu rond me kijk: alle leeftijden vanaf het pensioen) die mentaal verdwaald zijn geraakt in vreemde steden en moderne tijden. Mensen die zich tussen de anderen op de snelweg bevinden, maar niet sneller kunnen dan 60 km per uur. Met alle gevolgen van dien. Dit stond niet met deze woorden op hun website. Dit maak ik er zelf van. Scepsis weet je wel. Of is dit eerder sarcasme?

Wat mijn dochter ook van me denkt, ikzelf ben de weg helemaal niet kwijt. Ik weet perfect waar ik me bevind. Ik loop namelijk al een tiental jaren in een doodlopende straat. Sinds mijn lieve lieve vrouw veel te vroeg een afslag van ons levenspad nam (kanker), ben ik hier in de buurt blijven hangen. Ik wil geen nieuwe paadjes, geen groene blaadjes, geen andere oorden. Ik ken mijn huis, mijn straat, mijn in tweeën gehakt leven heel goed. Hoewel de moderniteit me eenzaam maakt, voel ik me thuis in deze gehalveerde habitat. Als ik mezelf hier nu bezig hoor, begrijp ik wel dat mijn dochter er op stond me in te schrijven voor deze ‘bijzondere leefweek’. Zij meende dat ik mij wel ging herkennen in de kernboodschap die op hun website staat, wat mij -ondanks de prekerige toon- inderdaad over de streep trok:

We willen onze levens terug! We zijn verzadigd, lijden aan keuzestress, we kopen ons een weg door het leven heen en geloven geluk tussen de winkelrekken en tijdens het scrollen aan te treffen. In tijden van hoogconjunctuur lijden we massaal aan depressie. We herleiden democratie tot om de vier jaar bolletjes aanstippen van wie zich als het grootste haantje in het kippenhok van het parlement gedraagt. Technologie en innovatie zorgen dat we steeds achterop lopen in een modern tweestromenland waar de top 1% een te snel tempo aangeeft voor de rest. Geloof en spiritualiteit liggen in de schaduw van de god van het neoliberalisme waaronder vooral veel verpakking en weinig inhoud groeit. Men heeft ons wijsgemaakt dat dit het einde van de geschiedenis is, verlichte tijden, het beloofde land, terwijl we overvol in niemandsland kampen met desillusie en het daaraan gekoppelde ressentiment voor elkaar. Voortdurende vooruitgang is hoogst conservatief geworden. De ware progressie zit hem juist in het afremmen, in het koesteren van wat we hebben in plaats van verlangen naar wat we missen. We strijden er dus voor om de Olympische gedachte van meer, beter en sneller in te ruilen voor traagheid en contemplatie. We willen opnieuw kunnen dromen, herbeginnen en samen opbouwen. Voorbij de eeuwige terugkeer van hetzelfde en de waan van de dag. Kortom: we willen onze levens terug! Schrijf je nu in voor de vijfdaagse leefweek georganiseerd door de mensen van het Raretijdenkabinet. We bieden u een ontwenningskuur van de moderniteit aan; een ontnuchtering van het spervuur aan giftige pijlen die non-stop op individuen wordt afgevuurd via politiek, pers, reclame, TV en internet. We vullen hiaten en gevoel van eenzaamheid op die ontspringen aan deze kille, overprikkelde samenleving. Schrijf je nu in!

Het is maandagochtend en hier zit ik dan. We komen aan het einde van de eerste workshop ‘Scepsiscreatie’ met als ondertitel ‘waarover men niet kan spreken, daarover moet men vooral niet blijven doorlullen.’ De gepersonaliseerde brochure die we vanochtend samen met koffie en croissants in onze handen gestopt kregen, vertelt mij dat ik na een korte pauze een één-op-één sessie met de anti-lifestylecoach krijg. Na de lunch schuif ik met de zopas aangesterkte scepsis aan bij de cursus ‘Magisch depressief: ongeluk als onderdeel van je leven. Omarm het’, gevolgd door de workshop ‘Stoppen met religieus shoppen’ en als afsluiter van de eerste dag de lezing: ‘Hoe asociale media terug sociaal te maken.’ Ik vind wel dat men die hippe en Engelse namen van de moderne tijd waarop men kritiek heeft, zelf te blind overneemt. Getuige bijvoorbeeld de cursus :’Van Control-alt-delete naar Escape en Refresh: weg van het suïcidale. Dit alles maakt me even wantrouwig als benieuwd. Verheugen doe ik me vooral op donderdagavond met de ‘knuffelvrouw’. Volgens de brochure moet ik dan een kamer binnengaan en mag ik na een korte kennismaking een half uur lang deze vrouw vasthouden. De voorwaarde is dat er geen erotische lading aan wordt gegeven, ‘enkel de nabijheid van een ander lichaam, de warmte van een andere ziel en de trillingen van andermans hart over je ganse huid voelen nazinderen.’ Deze sessie had ik als eerste in het online-formulier aangevinkt.

Het is intussen woensdagochtend. De eerste twee dagen hebben me stapsgewijs enthousiaster en betrokken gemaakt. Ik heb nieuwe mensen leren kennen en voel me anders dan voorheen als ik ‘s avondslaat de sleutel in m’n voordeur steek. Eerlijk gezegd voel ik me nu wat minder alleen in mijn wereldbeeld. Hoewel ik en mijn medecursisten elk in een eigen riviertje zwemmen, doorprikt het besef dat we in ieder geval tegen de stroom in zwemmen mijn eenzaamheid. We ziiten in de workshop: De-branding en de-brainwash. De snotneus met hipsterbaard (een woord dat mijn dochter me aanleerde) en nauwkeurig uitgekozen nonchalante kleding staat vurig te prediken. Ik voel dat deze workshops me eerder een overvol hoofd bezorgt dan een ontwarren ervan. Toch vat ik hun basisidee wel. In het ouderwetse schema van zender, boodschap en ontvanger wordt die laatste tegenwoordig bestookt door een splinterbom aan losse flodders. Puzzelstukjes die je gedurende je hele leven jachtig moet verzamelen om uiteindelijk te beseffen dat het eindresultaat niet strookt met de beloofde afbeelding. Vroeger was de boodschap eenduidig. Het was kinderspel om een zestal grote puzzelstukken samen te leggen: geboorte, trouwen, kinderen, gezondheid, werk, dood en voor velen ook God. Nu lijkt de boodschap vaak zo gehypet, uitgekookt, gelanceerd vanuit onzichtbare kantoren en ivoren torens dat het afleidt van wat echt belangrijk is. Dat is de pijnlijke grap: vroeg of laat komt iedereen erachter dat het leven enkel om die handvol puzzelstukken draait. En dat weet ook die snotneus goed te verwoorden. Luister even mee. ‘We zijn anno 2017 verworden tot een bende verslaafden, omringd wordt door onzichtbare handelaars in denkbeelden die hun waarheid als dé waarheid verpakken. Wist je dat grote merken tien keer meer tijd en geld steken in hun imago dan in de fabricatie van het product zelf? Je koopt geen Starbucks Latte, je koopt de levensstijl die het uitstraalt. Besef je dat politici meer zieltjes winnen via een oneliner van maximum 144 tekens dan via een genuanceerd partijprogramma?

Kijk, geen zelfhulpboek, geen luxeresort, geen Ford Mondeo kan de leegte opvullen die je weggelopen man of vrouw achterliet. Geen Netflix, geen Adidas, geen hashtag kan het gevoel wegnemen dat je je als tachtigjarige afgeschreven voelt en niet meer echt welkom bent in deze wegwerpmaatschappij. We worden bedolven onder een overvloed aan opties en vinden onze eigenheid niet meer terug. Vergeet niet, je vindt veel meer op je pad als je zelf op zoek gaat, dan wanneer alles zomaar op je … Mijn blik dwaalt door het raam naar buiten. Ik zie in een flitsende dagdroom een lawine aan binaire codes over de gehele mensheid heen spoelen waarop een reusachtige Sint-Bernardshond met om de hals een tonnetje boordevol prozac-pillen aan komt rennen, om ons vanonder de lettermassa vandaan te helpen. Nadat hij iedereen heeft gered, doet de hond plots een masker af en komt het goud-oranje hoofd van Donald Trump tevoorschijn. ‘… herkauwers van fake news, reclameslogans en populistische oneliners. Neem afstand van deze machine. Bouw rust in. Denk vanuit je zelf. Leef wat vaker offline. Kijk alleen af en toe op onze website” Het grapje blaast een frisse wind doorheen onze bedompte geesten. Versuft stap ik het klaslokaal buiten. Ook de gezichten van mijn medecursisten zien er wat verzadigd uit. Ondanks de diversiteit aan thema’s is het gespreksonderwerp voor en na de workshops vaak wat men verwacht van de allerlaatste bijeenkomst op vrijdagmiddag met de illustere titel: ‘De waarheid zal ons bevrijden.’ Mijn medecursisten speculeren hier naarstig over. De ene ziet in zijn verbeelding een goeroe het podium beklimmen die ons vervolgens de juiste weg toont. Een ander meent dat deze gehele leefweek op het eind een reclamestunt van een verzekeringsfirma zal blijken.

Twee dagen later. Vrijdag, klokslag 13u00 en het is zover. Ik loop in het stadspark en hoop dat de anderen ook beseffen dat deze laatste workshop onbestaande is. Wie er toch heengaat, zal enkel een leeg podium aantreffen. De missie van het raretijdenkabinet is immers pas geslaagd als de zaal zo goed als leeg is. Vergeet niet, je vindt veel meer op je pad als je zelf op zoek gaat, dan wanneer alles zomaar op je afkomt.
Uit afgelopen week destilleer ik vooral de waarheid dat ik niet alleen ben met het gevoel alleen te zijn. Met elke stap plavei ik deze verse route en ga met opgepoetst vizier op zoek naar waar mijn weg kan kruisen met anderen. Het wordt hoogtijd om mijn doodlopende straat open te breken…

Advertisements